We bekijken de functies (doorgetrokken) en (gestreept) op het domein .
Voor deze functies geldt voor alle in .
Daarom noemen we de inverse van .
Er geldt ook voor alle in .
Daarom noemen we de inverse van .
De functie heeft inverse functie als voor alle in het domein van .
Meetkundig gezien is de grafiek van de inverse het spiegelbeeld van in de lijn .
We noteren de inverse van ook wel met .
Bij het bepalen van de inverse is het domein van de functie belangrijk. Het domein van is het bereik van en het domein van is het bereik van . Dit betekent dat de inverse functie gedefinieerd is op het bereik van de functie .
Voorbeeld
In de afbeelding op het domein en zijn inverse op het domein
De functie heeft als domein alle getallen en als bereik alle niet-negatieve getallen. De inverse functie heeft dus als domein alleen niet-negatieve getallen. Het bereik van bestaat ook alleen uit de niet-negatieve getallen. De functie heeft dus alleen een inverse op het domein van alle niet-negatieve getallen.
Andersom geldt ook dat de functie de functie als inverse heeft, maar alleen op het domein van alle getallen groter dan of gelijk aan . Want dat is het bereik van en dat is dus het domein van .
We zullen deze beperkingen in het domein meestal niet noemen bij het bepalen van de inverse functie, maar impliciet aannemen.
|
Stappenplan
We bepalen de inverse functie van de functie .
|
Voorbeeld
.
|
Stap 1 |
Schrijf de functie als formule, dus in de vorm .
|
|
Stap 2 |
Maak de variabele vrij in de formule . Dat betekent dat we de formule schrijven als .
|
|
Stap 3 |
Maak in de formule van een en van de een .
|
|
Stap 4 |
Vervang door .
|
|
We werken stap 2 uit het voorbeeld uit. Daar willen we de variabele vrijmaken in de formule . Dit gaat door middel van herleiding.
Dus .
Merk op dat het vrij maken van een variabele dus eigenlijk dezelfde vraag is als het bepalen van de inverse functie.
In dat geval hoeven we stap 3 en 4 niet meer uit te voeren en zijn we dus bij stap 2 van het stappenplan klaar.
In stap 2 hebben we aan beide zijden wortelgetrokken om uit het kwadraat vrij te kunnen maken. We nemen dan de positieve wortel. Bij de introductie van de wortelfunctie hebben we immers gezien dat de wortel van een niet-negatief getal een niet-negatief getal is.
Als er een specifiek domein gegeven is, kan het gebeuren dat de inverse functie juist de negatieve wortel heeft. In het voorbeeld heeft als domein alle reële getallen en als bereik alle niet-negatieve getallen. De inverse functie heeft als domein alle niet-negatieve getallen en als bereik alle getallen groter of gelijk aan . Dus heeft alleen op het domein de inverse .
Als gevraagd was de inverse van te bepalen op het domein dan hadden we in stap 2 de negatieve wortel moeten nemen. De inverse van op het domein is . Deze functie heeft als domein alle niet-negatieve getallen en als bereik alle getallen kleiner of gelijk aan , wat overeenkomt met het gegeven domein.
Maak vrij in
Geef je antwoord in de vorm